Bekijk desktop versie

 4856

Wie zijn wij?

Wie zijn wij?De Nederlandse Vereniging voor Doelmatig Onderhoud (NVDO) is dé toonaangevende brancheorganisatie die middels belangenbehartiging, kennisoverdracht en netwerken ondersteuning biedt aan bedrijven en personen die bij de besluitvorming op het gebied van Beheer en Onderhoud/Asset Management betrokken zijn en daarmee de Nederlandse...

Lees verder

Perslucht en hygiëne: dit kan er mis gaan

Vrijdag, 21 juni 2019 11:21
Perslucht en hygiëne: dit kan er mis gaan
De zuiverheid van de perslucht kan invloed uitoefenen op de voedselveiligheid van voedingsmiddelen. Hoe zorg je voor voldoende zuivere perslucht? Project engineer energy efficiency Roy Schep van SMA Pneumatics geeft praktische tips in EVMI.




Verschillende kwaliteitssystemen blijven vaag over de kwaliteit van perslucht. In de praktijk komt Schep de nodige voorbeelden tegen van vervuilde perslucht die in aanraking komt met voedingsmiddelen. Zo trof hij een volledig vergeeld persluchtfilter aan in de fabriek waar een product wordt gemaakt dat we allemaal eten. Ook stuit hij soms op perslucht vol olie, water en andere soorten vervuiling. Schep adviseert om vooral het preventief onderhoud aan de filtratie tijdig uit te voeren.

De regels van bijvoorbeeld IFS Food en de British Retail Code (BRC) blijven opmerkelijk vaag over perslucht. ‘De kwaliteit van perslucht, die in direct contact komt met voedsel of primaire verpakkingsmaterialen, dient bewaakt te worden op basis van een gevarenanalyse en een beoordeling van de gerelateerde risico’s’, stelt IFS Food 4.9.10.1, gevolgd door 4.9.10.2: ‘Perslucht mag geen contaminatierisico opleveren.’

De BRC is al niet veel concreter: ‘Lucht, andere gassen en stoom die tijdens hun gebruik rechtstreeks in aanraking komen met, of als ingrediënt terechtkomen in producten, moeten worden bewaakt om te verzekeren dat dit geen risico van contaminatie inhoudt. Gebruikte perslucht die rechtstreeks in aanraking komt met het product moet worden gefilterd.’

Vaag naar concreet
‘Dient bewaakt te worden’, ‘beoordeling van de risico’s’, ‘gefilterd’; eisen waar je in de praktijk weinig mee kan en die veel vragen onbeantwoord laten. Hoe bewaak je de luchtkwaliteit? Volgens welke normen beoordeel je risico’s? Wie bepaalt aan welke normen de perslucht moet voldoen? Luchtkwaliteit is te meten met een deeltjesmeter en gelukkig heeft ISO 8573-1 een klasse-indeling voor de contaminatie van perslucht met vaste deeltjes, water en olie. Die indeling loopt voor alle drie deze categorieën van 0 tot 9 en vervolgens X als de minst zuivere categorie.


De British Compressed Air Society heeft vastgesteld dat perslucht die in direct contact komt met voedingsmiddelen moet voldoen aan klasse twee voor deeltjes, eveneens klasse twee voor water en klasse één voor olie (2.2.1). Dat betekent voor deeltjes: minder dan 400.000 deeltjes van 0,1 tot 0,5 micron per kubieke meter lucht, minder dan 6.000 deeltjes van 0,5 tot 1 micron en minder dan 100 van 1 tot 5 micron. Voor water betekent dit: een drukdauwpunt van minder dan -40 graden Celsius (waarover later meer) en voor olie maximaal 0,01 mg per kubieke meter. 

Liever boslucht
‘Er zijn verschillende mogelijke besmettingsvormen voor perslucht’, geeft Schep aan. ‘De eerste is de omgevingslucht die wordt aangezogen. Veel bedrijven realiseren zich niet voldoende dat zij als eindgebruiker directe invloed uitoefenen op de kwaliteit van de perslucht.’ Het klinkt als een open deur, maar een bedrijf dat tussen een snelweg en een bos ligt, doet er goed aan de lucht aan de boskant aan te zuigen. Tenzij daar de laaddokken van de eigen vrachtwagens liggen; dat is namelijk ook geen goede plek. Schep: ‘Bedenk dat je om vier Bar te bereiken, vijf liter buitenlucht comprimeert tot één liter perslucht. Dat betekent dat de vervuiling met stofdeeltjes, vocht, oliedeeltjes en corrosieve gassen in die lucht wordt geconcentreerd.’

Behalve de omgeving van de fabriek zijn ook de compressor, de buffertank, het leidingwerk en de pneumatiek zelf van invloed op de persluchtkwaliteit. Van vervuiling met olie begrijpt iedereen de risico’s. Het gevaar van water blijkt minder helder op het netvlies te staan. ‘Maar bedenk dat water een microbiologisch broeinest creëert’, waarschuwt Schep.

Waterdamp
Bij het onderwerp water komt de bepalende rol van de omgevingstemperatuur op de zuiverheid van perslucht in het spel. Het (atmosferisch) dauwpunt of condensatiepunt is de temperatuur waarbij de (omgevings)lucht verzadigd is met waterdamp. Hoe hoger de omgevingstemperatuur, van de omgevingslucht, hoe meer waterdamp zich erin bevindt. Het drukdauwpunt is de verzadiging onder druk. Daarbij geldt, dat het vergroten van de luchtdruk de dauwpunttemperatuur van de lucht verhoogt.

Het voert te ver om nog verder op deze theorie in te gaan. Een rekenvoorbeeld dat Schep voor een typische praktijksituatie geeft, zal volstaan: ‘Het is buiten 25 graden bij een luchtvochtigheid van 60%. Dat betekent dat een persluchtinstallatie met een capaciteit van 75 kiloWattuur per uur 12 liter vocht aanzuigt. Vierenhalve liter daarvan gaat er bij de compressor uit, 1,3 liter gaat er in de buffertank uit en het filter vangt 0,2 liter water af. Dat betekent dat er nog altijd zes liter water per uur het systeem ingaat. Het is dus cruciaal om het proces te drogen met een persluchtkoeldroger.’

Wat er niet ingaat, hoef je er ook niet uit te halen. En omdat warme lucht meer waterdamp bevat, is het goed om bij de locatiekeuze voor de compressor rekening te houden met de temperatuur van de inlaatlucht. Zet de compressor bij voorkeur beneden, aan de noordkant, in de schaduw. ‘Maar in de praktijk kom ik hem maar al te vaak boven tegen’, geeft Schep aan.Hij beveelt aan om niet alleen deeltjesmetingen uit te voeren op de locaties waar perslucht met voedingsmiddelen in aanraking komt, maar om op die locaties ook het drukdauwpunt te monitoren. Er zijn nog maar weinig bedrijven die dat daadwerkelijk doen, maar het belang van dit gegeven voor de uiteindelijke persluchtkwaliteit en daarmee de voedselveiligheid rechtvaardigt het.

Belangrijke wijziging voor toestemming voor cookies voor Advertenties en Social Media. Bekijk wat wij gebruiken als we de cookie plaatsen op onze cookie statement pagina.

Als je niet wil dat jouw internetgedrag voor deze doeleinden gebruikt wordt, wijzig dan de Cookie-instellingen.

Instellingen aanpassen