De Troonrede en Miljoenennota 2027 laten zien dat het kabinet oog heeft voor economische groei, innovatie en de infrastructuur die Nederland draaiende moet houden. Dat is belangrijk. Maar wat de Nederlandse Vereniging voor Doelmatig Onderhoud (NVDO) betreft, ontbreekt nog te vaak een fundamenteel uitgangspunt: wie Nederland sterker, veiliger en weerbaarder wil maken, zal structureel moeten investeren in het onderhouden van wat we al hebben.
“We praten graag over wat Nederland nieuw gaat bouwen. Minstens zo belangrijk is de vraag hoe we behouden wat Nederland iedere dag nodig heeft”, zegt NVDO-voorzitter Ronald Wever. “Onderhoud is geen sluitpost op een begroting. Het is een investering in beschikbaarheid, veiligheid en ons toekomstige verdienvermogen”. De NVDO wijst nogmaals op de omvangrijke onderhoudsopgave bij wegen, bruggen, viaducten, spoor en andere infrastructuur, maar wil de discussie verbreden. “Dezelfde urgentie geldt voor onze energie-infrastructuur, industriële installaties, gebouwen, productiemiddelen, waterwerken en andere kapitaalintensieve assets waarop onze samenleving en economie dagelijks vertrouwen”, aldus Wever.
Juist in een periode waarin weerbaarheid hoog op de politieke agenda staat, verdient Onderhoud een prominentere positie. Weerbaarheid begint namelijk niet pas wanneer zich een crisis voordoet. Die begint bij installaties die functioneren, infrastructuur die beschikbaar blijft en organisaties die weten in welke conditie hun assets verkeren. “Een weerbaar Nederland begint bij assets waarop je kunt vertrouwen”.
Daarnaast zijn er zorgen over Ambacht en Vakmanschap. Wever; “Investeren in infrastructuur, industrie en energienetten heeft weinig zin wanneer onvoldoende professionals beschikbaar zijn om die assets betrouwbaar en veilig in bedrijf te houden. Technisch onderwijs, praktijkgericht opleiden en Leven Lang Ontwikkelen zijn daarom geen afzonderlijke arbeidsmarktinstrumenten, maar voorwaarden voor de continuïteit van Nederland. Daarbij moet niet alleen aandacht zijn voor instroom. Ook het behouden, ontwikkelen en slimmer inzetten van de 321.000 professionals die nu al in Maintenance en Asset Management werken, is essentieel”.
Hetzelfde geldt voor netcongestie. Nieuwe netcapaciteit is hard nodig, maar uitbreiding alleen is niet voldoende dringt de NVDO erop aan. Slimmer benutten, goed beheren en optimaal onderhouden van bestaande capaciteit horen bij dezelfde opgave. Technische innovatie, conditiebewaking, data en voorspellend Onderhoud kunnen helpen om bestaande assets langer, veiliger en productiever te gebruiken. Zo ontstaat rendement zonder automatisch steeds méér fysieke infrastructuur toe te voegen.
Wever noemt nog een ander cruciaal punt: bedrijven hebben behoefte aan voorspelbaarheid. Kostenstijgingen raken inmiddels ook de investeringsruimte. Nederlandse industriële bedrijven verwachten in 2026 drie procent minder te investeren dan een jaar eerder. Tegelijk waarschuwt DNB dat hogere energieprijzen, geopolitieke spanningen en economische onzekerheid bedrijven terughoudender maken. “Voor Beheer en Onderhoud ontstaat daarmee een lastige spagaat: investeringen worden kritischer beoordeeld, terwijl bestaande assets betrouwbaar moeten blijven presteren. Juist dan worden goede lifecycle-afwegingen belangrijker: wanneer blijf je onderhouden en levensduur verlengen, en wanneer is investeren in vervanging uiteindelijk verstandiger?”.
De NVDO roept het kabinet daarom op Onderhoud veel nadrukkelijker onderdeel te maken van investeringsbeslissingen en langjarige beleidsprogramma’s. Niet pas geld vrijmaken wanneer achterstanden zichtbaar, storingen kritiek of vervangingen onvermijdelijk worden, maar sturen op de hele levenscyclus van assets. Dat betekent vooruitkijken, risico’s kennen, kennis behouden en onderhoudsmiddelen structureel borgen. Wever; “De goedkoopste onderhoudsmaatregel lijkt soms uitstel. Totdat de rekening komt. Nederland kan zich die manier van denken niet langer veroorloven. Wie investeert in Onderhoud, investeert in veiligheid, productiviteit, duurzaamheid én weerbaarheid. Dat is geen kostenpost. Dat is verstandig rentmeesterschap over alles wat Nederland al heeft opgebouwd”.
De NVDO roept kabinet, politiek en opdrachtgevers op om de komende jaren een fundamentele omslag te maken: van reageren op onderhoudsachterstanden naar structureel sturen op de prestaties en levensduur van onze assets. Reserveer onderhoudsbudgetten langjarig en voorkom dat noodzakelijke werkzaamheden bij financiële tegenwind worden doorgeschoven. Weeg bij iedere grote investering niet alleen de aanlegkosten, maar de Total Cost of Ownership (TCO) over de volledige levenscyclus mee. Zo komt niet de laagste investering, maar de hoogste lifecycle value centraal te staan. Dat vraagt om integraal en ketenbreed RAMSSHEQ-denken, waarbij betrouwbaarheid, beschikbaarheid, onderhoudbaarheid, veiligheid, beveiliging, gezondheid, milieu en kwaliteit vanaf ontwerp en aanschaf tot beheer, Onderhoud en vervanging worden meegewogen.
Daarbij vraagt de NVDO nadrukkelijk om Onderhoud een vaste plaats te geven in het beleid rond economische weerbaarheid. Nederland investeert miljarden in nieuwe infrastructuur, energievoorziening, industrie en verduurzaming. Die investeringen hebben alleen blijvende waarde als vanaf het begin is nagedacht over beheer, beschikbaarheid, onderhoudbaarheid, vakmensen en toekomstige vervanging.
“We moeten stoppen met Onderhoud belangrijk vinden zodra iets uitvalt”, zegt Wever. “Wie Nederland werkelijk weerbaarder wil maken, moet zorgen dat vitale assets vandaag én over twintig jaar blijven presteren. Dat vraagt om langjarig beleid, voldoende technisch vakmanschap en de bereidheid om te investeren vóórdat achterstanden problemen worden”.
De boodschap van de NVDO na deze Prinsjesdag is daarom helder: bouw niet alleen aan het Nederland van morgen, maar zorg vooral goed voor het Nederland dat we vandaag al hebben. Want een veilig, productief en weerbaar Nederland begint bij assets waarop we kunnen vertrouwen.