De Leidraad Commissioning 2026 is vernieuwd en verder uitgewerkt tot een praktisch handboek voor het commissioningproces. De nieuwe versie legt meer nadruk op een eenduidige werkwijze, duidelijke rollen en verantwoordelijkheden en commissioning gedurende de volledige levenscyclus van een gebouw of installatie. Ook verificatie, validatie, testen en de benodigde bewijslast krijgen een prominentere plek. Daarmee biedt de Leidraad opdrachtgevers, opdrachtnemers en commissioningprofessionals concrete handvatten om kwaliteit, functionaliteit en prestaties aantoonbaar te borgen – van initiatief en ontwerp tot realisatie, oplevering en beheer.
De belangrijkste vernieuwingen op een rij
Duidelijkere organisatie en rolverdeling. De rollen van onder andere Cx-Manager/Cx-Autoriteit en Cx-Specialist zijn concreet beschreven, inclusief taken en competenties. Ook is een RACI-matrix toegevoegd om verantwoordelijkheden projectspecifiek vast te leggen. Het V-model staat centraal. Commissioning wordt gekoppeld aan de verschillende projectfasen, waarbij ontwerp en realisatie systematisch worden verbonden aan verificatie en validatie.
Verificatie en validatie zijn verder uitgewerkt. De Leidraad maakt onderscheid tussen visuele verificatie/validatie, functionele verificatie/validatie en het aantonen van integrale prestaties.
Meer aandacht voor SAT, ISAT en integrale beproeving. De nieuwe Leidraad beschrijft expliciet hoe testen zich opbouwen van afzonderlijke systemen naar integrale functionaliteit en prestaties. SAT is bovendien in een aparte bijlage uitgewerkt in SAT1, SAT2 en SAT3.
Scope op basis van risico’s. De omvang van commissioning wordt gekoppeld aan onder meer complexiteit, risico’s, ervaring van partijen, het PvE en mogelijke faalkosten.
Duidelijkere eisen aan documentatie en bewijslast. Cx-offerte, Cx-plan, Cx-rapportage, Cx-dossier en gebouwdossier worden afzonderlijk beschreven. Daarbij is duidelijker wie bewijs levert, verifieert en valideert.
Meer aandacht voor commissioning ná oplevering. Retro-, re- en continuous commissioning krijgen nadrukkelijk een plek, waarbij continuous commissioning ook wordt gekoppeld aan onder meer EPBD en GACS.
Breder toepasbaar dan alleen utiliteitsbouw. De methodiek wordt expliciet toepasbaar gemaakt voor onder andere cleanrooms, ziekenhuizen, farmacie, hoogspanningsinstallaties, maritieme toepassingen en productielijnen.
Kleine redactionele kanttekening: voor publicatie zou ik dit liever “belangrijkste vernieuwingen en accenten in de Leidraad 2026” noemen dan strikt “wijzigingen”. We hebben nu de 2026-versie, maar zonder de volledige vorige editie ernaast kunnen we niet bij ieder punt hard aantonen dat het inhoudelijk nieuw is.
LEIDRAAD downloaden aan de rechterkant op deze pagina