Nieuwe stap in duurzaam aanbesteden
ProRail gaat vanaf 1 januari 2027 bij nieuwe aanbestedingen de CO₂-Prestatieladder 4.0 toepassen wanneer dit instrument als gunningscriterium wordt ingezet. Daarmee zet de spoorbeheerder een volgende stap in het stimuleren van CO₂-reductie en duurzame innovatie binnen de spoorsector en de bouw- en infrasector. De vernieuwde versie van de CO₂-Prestatieladder sluit beter aan bij actuele klimaatdoelstellingen, de energietransitie en internationale duurzaamheidskaders. Organisaties worden nadrukkelijker uitgedaagd om niet alleen hun eigen uitstoot te verminderen, maar ook samen met partners in de keten structurele impact te realiseren.
Duurzaamheid als vast onderdeel van spoorprojecten
ProRail behoort tot de pioniers van duurzaam aanbesteden in Nederland. Al sinds 2009 gebruikt de organisatie de CO₂-Prestatieladder om marktpartijen te stimuleren hun emissies terug te dringen en duurzame innovaties te ontwikkelen. Inmiddels maakt duurzaamheid integraal onderdeel uit van vrijwel alle grote spoorprojecten. De spoorbeheerder heeft daarnaast ambitieuze eigen klimaatdoelen. ProRail werkt aan een klimaatneutrale spoorinfrastructuur, stimuleert circulair bouwen en zet in op emissieloos materieel en duurzame energievoorziening. Door de vernieuwde CO₂-Prestatieladder in aanbestedingen toe te passen, wil de organisatie deze ontwikkeling verder versnellen binnen de gehele keten.
Gunningsvoordeel voor ambitieuze inschrijvers
Voor aanbestedingen waarop de CO₂-Prestatieladder van toepassing is, hanteert ProRail voorlopig de volgende fictieve vermindering van de inschrijfsom:
Trede 1: 4%
Trede 2: 7%
Trede 3: 10%
Deze fictieve korting zorgt ervoor dat organisaties die verder gaan in hun klimaatambities een concurrentievoordeel kunnen behalen tijdens de aanbestedingsprocedure. Voor specifieke projecten kan ProRail overigens een afwijkende weging toepassen.
Geen certificaat nodig bij inschrijving
Net als onder de huidige systematiek hoeven inschrijvers bij hun aanbieding nog geen geldig certificaat te overleggen. Wel moeten zij aangeven welk ambitieniveau zij willen realiseren. Tijdens de uitvoering van het project wordt vervolgens gecontroleerd of het opgegeven niveau daadwerkelijk wordt behaald. Dat kan via projectspecifieke bewijslast of met een passend CO₂-bewust certificaat.
Wat verandert er in versie 4.0?
De nieuwe versie van de CO₂-Prestatieladder kent drie ambitietreden in plaats van de vijf niveaus uit versie 3.1. Daarnaast ligt de nadruk sterker op:
- Langetermijnklimaatdoelen
- CO₂-reductie in de keten (scope 3)
- Klimaattransitieplannen
- Samenwerking binnen ketens
- Aansluiting op internationale richtlijnen en rapportageverplichtingend
Hiermee verschuift de focus van vooral inzicht en bewustwording naar aantoonbare klimaatimpact en strategische verduurzaming.
Overgangsregeling blijft voorlopig gelden
Voor aanbestedingen die vóór 1 januari 2027 worden gepubliceerd, blijft de huidige overgangsregeling van kracht. Daarbij wordt nog gewerkt met versie 3.1, terwijl certificaten volgens versie 4.0 eveneens als bewijsmiddel worden geaccepteerd.
Volgens de gelijkwaardigheidstabel geldt:
- Trede 1 (versie 4.0) komt overeen met niveau 1, 2 en 3 van versie 3.1
- Trede 2 en 3 (versie 4.0) komen overeen met niveau 4 en 5 van versie 3.1
- Voorbereiden op de nieuwe werkelijkheid
Met de invoering van versie 4.0 ontstaat voor bedrijven opnieuw de mogelijkheid zich te onderscheiden op duurzaamheidsgebied. Waar veel organisaties onder de oude systematiek het hoogste niveau al hadden bereikt, legt de nieuwe versie de lat hoger en worden extra inspanningen op het gebied van CO₂-reductie en ketensamenwerking beloond.
Voor leveranciers en aannemers die regelmatig werken voor ProRail, Rijkswaterstaat of andere publieke opdrachtgevers is het daarom verstandig om tijdig te starten met de overgang naar versie 4.0 en de nieuwe eisen te integreren in hun duurzaamheidsstrategie.