Het Nationaal Platform Duurzame Wegverharding (NPDW) heeft recent de Inkooptoolbox Duurzame Wegen gelanceerd. Dit nieuwe instrument helpt wegbeheerders, inkopers en bestekschrijvers om wegen duurzaam en circulair in te kopen en te beheren. Met de toolbox kunnen publieke organisaties fors besparen op CO₂-uitstoot en grondstoffen door uniformere, slimme inkoopstrategieën toe te passen.
Nederland heeft een enorme hoeveelheid wegverharding: denk aan snelwegen, fietspaden, trottoirs en klinkerwegen. De productie van asfalt alleen al bedraagt jaarlijks miljoenen tonnen, met een flinke CO₂-uitstoot en groot grondstoffengebruik tot gevolg. Door bij de inkoop al beter te sturen op duurzaamheid kan een groot deel van die impact worden verminderd. De nieuwe Inkooptoolbox maakt het mogelijk om duurzamer te kiezen bij materiaal, ontwerp en onderhoud. Door standaarden te uniformeren en praktische handvatten te geven, worden duurzame keuzes eenvoudiger toepasbaar in aanbestedingen en projecten.
Grote impact op milieu en grondstoffen
De toolbox richt zich op de hele keten van wegen: van asfalt tot elementenverharding. Volgens NPDW kan een brede toepassing van ambitieniveau goud (de hoogste duurzaamheidsstandaard) leiden tot:
• Tot 30% minder CO₂-uitstoot, wat vergelijkbaar is met de jaarlijkse uitstoot van tienduizenden huishoudens
• Tot 35% minder gebruik van primaire grondstoffen, wat de druk op natuurlijke hulpbronnen substantieel vermindert
Alle publieke wegbeheerders – gemeenten, provincies en het Rijk – samen kunnen hierdoor jaarlijks tot 660.000 ton CO₂-equivalent en 2,5 miljoen ton aan grondstoffen besparen
Wat biedt de toolbox precies?
De Inkooptoolbox Duurzame Wegen is ontwikkeld als een praktische verzameling van methoden, instrumenten en voorbeelden om duurzaam inkopen direct toepasbaar te maken in de praktijk. Drie ambitieniveaus: De inkoopinstrumenten zijn ingedeeld in drie niveaus – brons, zilver en goud – afhankelijk van de ambitie en het gewenste effect:
- Brons: direct inzetbare maatregelen zonder extra kosten, met directe winst voor milieu en grondstoffen
- Zilver: stimuleert kennisontwikkeling en samenwerking met marktpartijen met beperkte investering
- Goud: vraagt om toepassing van innovaties en een hogere inspanning, maar levert de grootste duurzaamheidswinst op
De toolbox bevat onder andere contracteisen, voorbeeldteksten en meetinstrumenten, die helpen om duurzaamheid concreet vast te leggen in aanbestedingen en projectplannen.
Praktische voordelen voor opdrachtgevers
De toolbox vervangt de versnipperde aanpak die momenteel bij veel publieke organisaties nog bestaat. Die versnippering zorgt voor ongelijke eisen, extra werk en hogere kosten voor zowel opdrachtgevers als opdrachtnemers. Met de nieuwe toolbox ontstaat Uniformiteit in inkoop en beheer: iedereen hanteert dezelfde uitgangspunten en doelen. Maar ook Efficiëntere samenwerking met marktpartijen: helderheid over eisen en verwachtingen. En het helpt bij betere strategische beslissingen: beleidsmakers kunnen met onderbouwde data keuzes maken die passen bij hun duurzaamheidsambities. De toolbox is geschikt voor organisaties van alle omvang, met of zonder specialistische kennis van duurzame infrastructuur.
Samenwerking en sectorbrede erkenning
De ontwikkeling van de Inkooptoolbox Duurzame Wegen kwam tot stand binnen NPDW, een onafhankelijke sectororganisatie waarin overheden, marktpartijen en kennisinstellingen samenwerken. Dankzij de input van tientallen experts en een systematische toetsing van effecten op milieu en circulariteit, is de toolbox inhoudelijk robuust en betrouwbaar. Dit brede draagvlak versterkt de acceptatie in de hele sector, wat essentieel is om duurzame wegen in Nederland op grote schaal te realiseren.
Ervaringen uit de praktijk
Wegbeheerders geven positieve geluiden over de toolbox. Zo zegt een coördinator wegen bij een provincie dat de toolbox helpt om explicieter te sturen op CO₂-reductie en grondstoffenbesparing bij aanleg en onderhoud. Ook assetbeheerders in gemeenten benadrukken dat de toolbox praktische tools biedt om duurzaamheidsambities intern bespreekbaar te maken en direct te vertalen naar aanbestedingsteksten.
