Bekijk desktop versie

 4856

Wie zijn wij?

Wie zijn wij?De Nederlandse Vereniging voor Doelmatig Onderhoud (NVDO) is dé toonaangevende brancheorganisatie die middels belangenbehartiging, kennisoverdracht en netwerken ondersteuning biedt aan bedrijven en personen die bij de besluitvorming op het gebied van Beheer en Onderhoud/Asset Management betrokken zijn en daarmee de Nederlandse...

Lees verder

EZ heeft voor ieder plan wel een potje

Zaterdag, 15 april 2017 12:16
EZ heeft voor ieder plan wel een potje
Investeerders bekritiseren marktverstorende aanpak Economische Zaken bij mkb-investeringen. 'Bij publieke fondsen is de tucht van de markt minder aanwezig.’ Het ministerie van Economische Zaken (EZ) laat geen mogelijkheid onbenut om ondernemerschap te stimuleren. Het aantal potjes voor ondernemers groeit tegen de klippen op en ambtenaren strooien kwistig met rapporten om te bewijzen dat het geld goed terechtkomt.



‘Tientallen miljoenen extra geïnvesteerd dankzij SEED Capital-regeling’, 'Steeds meer financiering voor steeds meer mkb-ers’, ‘Mkb zet financiering succesvol om in innovatie’: zomaar een aantal berichten die EZ de wereld instuurde.

Maar het aantal criticasters groeit. Het ministerie heeft vooral oog voor de successen en niet voor de bijvangst van al die stimuleringsmaatregelen, zo klinkt het. Politieke inmenging in de investeringswereld zou marktverstorend werken en het aantal mislukte investeringen stijgt. Van de beloofde rendementsdoelstellingen komt bovendien weinig terecht.

Er staat €?20 mrd uit
Voor elk type bedrijf en bij elke overheidslaag is wel financiering te vinden, blijkt uit onderzoek van platform voor onderzoeksjournalistiek Investico en Het Financieele Dagblad. Alleen voor de Nederlandse markt heeft de overheid al ruim €?20 mrd uitstaan bij allerlei stimulerings-programma’s, blijkt uit een inventarisatie. Vorige maand stelde minister Henk Kamp van EZ nog eens € 2,5 mrd beschikbaar voor InvestNL, een fonds dat mkb'ers financiering verstrekt voor activiteiten op het gebied van onder meer energie, duurzaamheid en voedsel.

Er gaat veel geld naar start-ups. Van de ruim €260 mln die participatiemaatschappijen in 2015 investeerden werd 87% gestoken in risicovolle start-ups met een financieringsbehoefte van minder dan €5 mln. Grote bedrijven kloppen ondertussen aan bij de Europese Investeringsbank, innovatieve bedrijven zijn welkom bij het ministerie, er zijn regionale ontwikkelingsmaatschappijen en directe investeringen in venture capital (fondsen die specifiek investeren in risicovolle start-ups). Er zijn zelfs potjes beschikbaar op gemeentelijk niveau.

Fondsen moeten 'revolveren'
Het is de bedoeling dat al die fondsen 'revolveren'. De overheid verstrekt leningen of investeert in ruil voor aandelen. Gaat het goed met het bedrijf dan wordt de lening afgelost of worden de aandelen meer waard. Met de opbrengsten kunnen nieuwe investeringen gedaan worden, is het idee. Dat spreekt bestuurders aan. Het geld komt immers terug.

Overheidsbemoeienis is hard nodig, zegt demissionair minister Kamp. Maar is dat ook zo? In 2015 haalden Nederlandse venture capitalists €260 miljoen op aan nieuwe fondsfinanciering. Een record. De overheid draagt daar flink aan bij. In 2014 ging het om €187 mln en daarmee was 48% van het kapitaal in venture-capitalfondsen belastinggeld. De publiek gefinancierde regionale ontwikkelingsmaatschappijen waren in 2015 betrokken bij 58% van de investeringen in start-ups.

'Markt onvoldoende ontwikkeld'
In een reactie stelt EZ dat het financiering van het bedrijfsleven als een marktactiviteit ziet, maar dat maatregelen nodig kunnen zijn wanneer de markt onvoldoende tot ontwikkeling komt. ‘Jonge innovatieve bedrijven hebben grote problemen om aan externe financiering te komen in de (risicovolle) fase waarin er nog nauwelijks inkomsten zijn. Dat is de reden dat de overheid intervenieert.’ Hoewel er in 2015 een record aan kapitaal opgehaald is, is EZ ervan overtuigd dat Nederlandse durfinvesteerders hun fondsen niet gevuld krijgen zonder garantstellingen en bijdragen vanuit de overheid. Banken steken geen geld in het mkb als de overheid bepaalde risico's niet afdekt, aldus EZ.

Steun van NVP 
De overheid weet zich gesteund door de Nederlandse Vereniging van Participatiemaatschappijen (NVP) en de deelnemende investeringsfondsen. Zonder de overheid zou het ecosysteem voor ondernemers er een stuk somberder uitzien, zeggen ze unaniem. Investeerders die geen aanspraak maken op overheidsgeld zien dat heel anders. ‘Het werkt averechts, marktverstorend en is totaal niet nodig. Er wordt geld toegewezen aan partijen die niet professioneel te werk gaan', zegt een investeerder van een groot fonds. 'En waarom die focus op start-ups? Daar vloeit veel te veel geld naar toe. Er zijn er maar weinig die succesvol zijn. De overheid gaat voorbij aan de zuiverende werking van de markt.' ‘De overheid hanteert crisisbeleid, maar dat is het allang niet meer’, aldus Maarten Allers, hoogleraar economie van decentrale overheden aan de Universiteit Groningen. ‘Nu is het hoogconjunctuur. Met de huidige aanpak ga je geld verbranden.’

De fabrikant van elektrische bussen APTS, een volle dochter van VDL, ging ondanks steun van meerdere gemeenten failliet. VDL zette het bedrijf voort en kreeg recent een miljoenenopdracht voor de levering van 40 bussen.



Flitsfaillissement
Zoals we gewend zijn uit de start-up-wereld gaat het geregeld mis, en niet alleen bij risicovolle beginnelingen. Zo was er het flitsfaillissement van Marlies Dekkers in 2013. Het bedrijf werd overgenomen door het met overheidsgeld gesteunde Karmijn Kapitaal, een stuwmeer aan schuldeisers achterlatend. Of neem de elektrische bussen van het Helmondse APTS, een volle dochter van VDL, waarin Den Haag, Brussel, de provincie Brabant, de gemeenten Eindhoven en Veldhoven en het SRE (Samenwerkingsverband Regio Eindhoven) geld staken. Na een faillissement kwam het bedrijf in 2014 in handen van VDL, die recent veertig duurzame bussen verkocht voor het traject naar Airport Eindhoven, een opdracht van vele miljoenen.

Dat het geld in 'ronddraaiende fondsen' altijd weer terugkomt, is een hardnekkige mythe. Zo daalde de marktwaarde van het Topfonds van PPM Oost tussen 2013 en 2015 met €22 mln. Van de 132 deelnemingen tot 2011 doen momenteel 46 bedrijven het goed. Meer dan de helft ging failliet, heeft een zwaar negatief eigen vermogen of draait verlies, blijkt uit gegevens van de Kamer van Koophandel. Bij de Brabantse BOM zijn de cijfers vergelijkbaar. Van de €80 mln die BOM tot 2015 investeerde, is nog maar de helft over. Het bedrijf investeerde tussen 1998 en 2014 in 102 bedrijven: iets meer dan een tiende is verkocht met winst. Op ruim 20% van de 'exits' werd verlies gemaakt, een derde is failliet en een derde wordt nog altijd ondersteund door de BOM.

'Tucht van de markt'
Het verbaast Peter Roosenboom niet. Volgens de hoogleraar ondernemersfinanciering aan de Rotterdam School of Management ligt het voor de hand dat publieke fondsen het gemiddeld slechter doen dan de markt. ‘Private partijen investeren met eigen geld, met geld dat ze ophalen bij pensioenbeheerders, vermogende mensen en institutionele beleggers. Bij publieke fondsen is de tucht van de markt minder aanwezig.’ Een fonds dat die tucht van de markt combineert met overheidsgeld is het Dutch Venture Initiative (DVI).



Dit investeringsfonds van de Nederlandse Staat en het Europese Investeringsfonds (EIF), gevestigd in Luxemburg, verstrekt uitsluitend risicodragend kapitaal aan private investeringsfondsen. De Staat maakte ook €200 mln over aan het EIF, dat in meerdere landen in Europa dit soort fonds-in-fondsconstructies opgetuigd heeft. EIF droeg zelf nog eens €150 mln bij.

Joop van den Ende 
DVI kan maximaal een belang van 49,9% nemen in een enkel investeringsfonds. Onder de fondsen die bij DVI geld ophaalden zijn niet de kleinste. Zo ging er onder meer geld naar Gilde Healthcare, Prime Ventures en Endeit, het investeringsfonds van Joop van den Ende. De animo voor Gilde Healthcare was in juni 2016 zo groot dat het fonds overtekend was; er kwam €?250 mln binnen. EZ was een van de geldschieters.

‘De fondsen die aan DVI meedoen hebben moeite om een grotere fondsomvang te halen', stelt EZ. 'DVI lost het probleem van een tekort aan risicodragende financiering op. Doordat er vanuit DVI wordt geïnvesteerd wordt het gemakkelijker om andere private investeerders in het fonds aan te trekken.’ Volgens de EZ-woordvoerder is er sprake van een ‘vliegwieleffect’ doordat DVI al in een vroeg stadium van het fondsenwervingsproces instapt.

‘Een overheid die mee-investeert in fondsen neemt een flink deel van het risico weg voor de andere private investeerders. Dat is ongezond’, zegt Robert de Boeck van Antea, een fonds voor snelgroeiende bedrijven. ‘Als je te veel geld in de markt pompt, houd je brokkenpiloten in stand. Er is zoveel kapitaal op zoek naar goede investeringen. Voor goede ideeën is altijd wel een financier te vinden.’

Niet alles voor Nederland
Lang niet al het geld dat door de overheid beschikbaar wordt gesteld aan DVI komt in Nederland terecht. De meeste fondsen waarin DVI investeert hebben een 'multi-country'-strategie. Neem Endeit II: de laatste investeringen uit dit fonds waren in Duitsland, België, Nederland en het Verenigd Koninkrijk. 'We vereisen dat minimaal twee keer het belastingbedrag in Nederland wordt geïnvesteerd. Dit wordt ruimschoots behaald, zelfs vier keer', merkt EZ droogjes op.

En dan is er nog de kwestie van een ongelijk speelveld onder investeringsfondsen. Een deel krijgt overheidsgeld, de meerderheid niet. Al lijken investeerders daar niet al te uitgesproken over. Een deel wil niet eens meedelen in de fonds-in-fonds constructies van de overheid. Charly Zwemstra, managing partner van Main Capital, negeerde de avances van de Europese Investeringsbank: ‘Ik kreeg een aanbod van €12,5 mln, maar er waren zulke extreme voorwaarden.' Fondsbeheerder EIF is roomser dan de paus, zegt hij. 'We konden het geld ook best ophalen bij marktpartijen.'

Dat laatste is een geluid dat bij meerdere investeerders te horen valt. Wie geen gebruik maakt van de overheid, ervaart nauwelijks extra hobbels om fondsen gevuld te krijgen. 'Fundraising is nooit makkelijk', zegt een van hen. De grootste tegenwerking komt opvallend van EZ. 'Als ik wil investeren heb ik last van partijen die met overheidsgaranties werken. Ze halen heel makkelijk en voordelig geld uit de markt.’

Wij lazen dit voor u in het Financieel Dagblad
Deze website maakt gebruikt van cookies. Meer informatie hierover vindt u op ons cookiebeleid. Sluiten